Batı Antarktika'daki büyük buzullardan birinin ucundan kopan dev buz kütlesi, bilim insanlarının yakın takibinde. Uluslararası bir araştırma grubu olan Kutup Gözlem Konsorsiyumu, farklı uydulardan gelen görüntüleri birleştirerek buzdağının rotasını, hızını ve parçalanma sürecini gün gün kayıt altına alıyor.
Yaklaşık 300 kilometrekarelik alanı kaplayan buzdağı, kopmasının ardından ilk haftalarda yalnızca birkaç kilometre ilerledi. Ancak bölgedeki deniz buzunun mevsimsel olarak çözülmesiyle birlikte hareketin hızlanması bekleniyor.
Kopma doğal bir süreç
Araştırmacılar, buzulların uç kısımlarından büyük parçaların kopmasının, buzulun denize doğru akışının doğal bir parçası olduğunu hatırlatıyor. Ancak kopmaların sıklığı ve büyüklüğü, buzulun genel sağlığına dair önemli ipuçları veriyor.
Konsorsiyumun baş araştırmacısı Dr. Ingrid Solberg, uydu verilerinin önemine dikkat çekti:
On yıl önce bu kadar büyük bir buzdağını ancak haftada bir görebiliyorduk. Bugün radar uyduları sayesinde bulutların altından bile günlük görüntü alabiliyoruz. Buzdağının nasıl hareket ettiğini izlemek, okyanus akıntılarını ve rüzgârları anlamamıza doğrudan katkı sağlıyor.
Elde edilen veriler, Güney Okyanusu'ndaki akıntı modellerinin doğrulanmasında kullanılacak. Büyük buzdağlarının eriyerek okyanusa bıraktığı tatlı su ve mineraller, çevrelerindeki deniz yaşamını da etkiliyor. Bazı çalışmalar, bu kütlelerin geçtiği bölgelerde plankton miktarının geçici olarak arttığını gösteriyor.
Buzdağının izlediği rotanın uluslararası gemi trafiğinden uzak olduğu, ancak bölgedeki araştırma gemilerine düzenli konum bilgisi iletildiği bildirildi.
Araştırma ekibi, uydu verilerini sahadan gelen ölçümlerle de destekliyor. Bölgede görev yapan bir araştırma gemisi, buzdağının çevresindeki suyun sıcaklık ve tuzluluk değerlerini ölçerek erimenin hızına dair doğrudan veri topluyor. Ayrıca buzdağının yüzeyine helikopterle yerleştirilen iki küçük GPS istasyonu, konum bilgisini her saat başı iletiyor.
Bilim insanları, buzdağının önümüzdeki aylarda daha küçük parçalara bölünmesini ve kuzeye doğru sürüklenerek daha ılık sulara ulaştığında hızla erimesini bekliyor. Bu sürecin tamamının izlenmesi, büyük buzdağlarının yaşam döngüsüne dair bugüne kadarki en ayrıntılı veri setlerinden birini ortaya çıkaracak.
Konsorsiyum, buzdağının günlük konumunu gösteren etkileşimli bir haritayı da halka açık bir internet sitesinde yayımlıyor. Haritanın özellikle okullarda fen derslerinde kullanılması teşvik ediliyor.
Araştırmacılar, bu tür izleme çalışmalarının deniz seyrüseferi açısından da değer taşıdığını vurguluyor. Büyük buzdağlarından kopan küçük parçaların zamanla bölgedeki rotalara yaklaşabileceği, bu nedenle düzenli konum bilgisinin bölgede çalışan tüm gemiler için önemli olduğu belirtiliyor.
Konsorsiyum, toplanan tüm görüntü ve ölçümleri bir yıl içinde açık erişimli olarak araştırmacılarla paylaşmayı planlıyor.