Ege Bölgesi'nde faaliyet gösteren orta ölçekli ihracatçılar, son iki yılda sık sık yaşanan navlun dalgalanmalarına karşı yeni bir yol deniyor. İzmir ve Manisa merkezli 40'ı aşkın firma, kurgusal adıyla Ege Ortak Lojistik Platformu çatısı altında bir araya gelerek yüklerini tek bir depoda toplamaya ve konteyner rezervasyonlarını ortak yapmaya başladı.
Modelin temel fikri basit: Tek başına yarım konteyner dolduramayan bir zeytinyağı üreticisi ile aynı haftada Avrupa'ya mobilya aksesuarı gönderen bir başka firma, yüklerini aynı konteynerde birleştiriyor. Böylece her iki firma da tam konteyner fiyatından yararlanırken, boş taşınan hacim de azalıyor.
Maliyet tarafında ilk sonuçlar
Platformun koordinatörlüğünü yürüten lojistik uzmanı Deniz Kaya, ilk üç aylık dönemde katılımcı firmaların konteyner başına ortalama maliyetinde belirgin bir düşüş gözlendiğini söylüyor. Kaya'ya göre asıl kazanç yalnızca fiyatla sınırlı değil; planlamanın öngörülebilir hale gelmesi de firmalar için en az o kadar önemli.
Küçük ihracatçının en büyük sorunu, son dakikada yer bulamamak ya da çok yüksek fiyata razı olmaktı. Ortak takvimle yükü haftalar öncesinden planlayabiliyoruz.
Platformun paylaştığı verilere göre katılımcı firmaların yüzde 70'ine yakını daha önce yılda en az bir kez sevkiyat ertelemek zorunda kalmıştı. Ortak sistemde ise rezervasyonlar dört ila altı hafta önceden yapılıyor ve depo, yükleri ürün türüne göre ayrıştırarak paketliyor.
Katılımcı firmalardan birinin sahibi olan zeytinyağı üreticisi Nermin Acar, daha önce her sevkiyat için ayrı ayrı forwarder firmalarıyla pazarlık yapmak zorunda kaldıklarını anlatıyor. Acar'a göre ortak takvim, küçük işletmelerin pazarlık gücünü artırırken idari yükü de azaltıyor. Firmalar artık gümrük evraklarını ortak bir dijital panel üzerinden takip ediyor ve olası gecikmelerden aynı anda haberdar oluyor.
Platformun yönetim modeli de dikkat çekiyor. Depo işletmesi, üyelerin seçtiği beş kişilik bir kurul tarafından denetleniyor ve maliyetler, her firmanın kullandığı hacme göre aylık olarak paylaştırılıyor. Kurul, üyelerin sevkiyat önceliklerini adil biçimde belirlemek için şeffaf bir sıralama sistemi de oluşturdu. Böylece büyük hacimli firmaların küçük üyelerin aleyhine ayrıcalık kazanmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Ortak depo: Kemalpaşa çevresinde yaklaşık 12 bin metrekare
Katılımcı sayısı: 43 firma
Başlıca varış bölgeleri: Batı Avrupa, Balkanlar ve Kuzey Afrika
Uzmanlar, benzer kümelenme modellerinin özellikle gıda, tekstil ve yapı malzemesi gibi düşük kâr marjıyla çalışan sektörlerde yaygınlaşabileceğini düşünüyor. Ancak ortak depo yönetiminin sigorta, gümrük belgeleri ve sorumluluk paylaşımı gibi konularda net kurallar gerektirdiği de vurgulanıyor.
Platform, önümüzdeki yıl Denizli ve Aydın'dan da üye almayı ve soğuk zincir gerektiren ürünler için ayrı bir bölüm açmayı planlıyor. Katılımcılar, modelin başarısının büyük ölçüde firmalar arasındaki bilgi paylaşımına ve sevkiyat takviminin disiplinle uygulanmasına bağlı olduğunu belirtiyor.